ਰਾਣੀ ਮਧੂਮੱਖੀ ਵੇਚ ਕੇ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਫਲ ਕਿਸਾਨ ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ ਚੰਦੀ

ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਥੋੜ੍ਹੀ ਅਜੀਬ ਲੱਗੇ ਕਿ ਇੱਕ ਬੰਦੇ ਨੇ 500 – 500 ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਇੱਕ – ਇੱਕ ‘ਰਾਣੀ’ ਵੇਚਕੇ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਦਾ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਖੜਾ ਕਰ ਲਿਆ । ਪਰ ਹਕੀਕਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਇੱਕ ਰਾਣੀ ਦੀ ਵਿਕਰੀ 500 ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਉਹ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ‘ਕ‍ਵੀਨ ਬੀ’ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਿਜਨੇਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬੂਲਪੁਰ ਦੇ ਵਾਸੀ ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ ਚੰਦੀ ਹੈ ।

ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿੱਟ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ , ਜੋ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਜਾ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਇੰਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਰਾਣੀ ਮੱਖੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ 45 ਦਿਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ । ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ 69 ਡਿਗਰੀ ਸੇਲਸਿਅਸ ਤਾਪਮਾਨ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਹਿਦ ਉਤ‍ਪਾਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।

ਕ‍ਵੀਨ – ਬੀ ਪਾਲਕ ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ ਚੰਦੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਬਾਕਸ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਦ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 2 ਤੋਂ 3 ਹਜਾਰ ਰੁਪਏ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਕਮਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਰਾਣੀ ਮੱਖੀ ਨਾਲ ਲੱਖਾਂ । ਇੱਕ ਬਰੀਡ ਬਾਕਸ ਵਿੱਚ 45 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ 300 ਰਾਣੀ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ । ਇੱਕ ਮਧੁਮੱਖੀ ਦੀ ਕੀਮਤ 500 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਕੇਵਲ 45 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇੱਕ ਬਰੀਡ ਬਾਕਸ ਤੋਂ 1.5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਕਮਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ । ਜਦੋਂ ਕਿ , ਸ਼ਹਿਦ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਕਤ ਲੱਗਦਾ ਹੈ । ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਜਿਆਦਾ ਕੀਮਤ ਦੇ ਚਲਦੇ ਇੱਕ ਮੱਖੀ ਦੀ ਕੀਮਤ 800 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।

ਕਿਸਾਨ ਚੰਦੀ ਨੇ ਖੇਤੀ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਧੰਦਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਪਾਲਣ ਨੂੰ ਰੀਝ ਨਾਲ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਰਚ 1995 ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਪਾਲਣ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਲੈ ਕੇ 50 ਬਕਸੇ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਖਰੀਦ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ।ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 350 ਕਿੱਲੋ ਸ਼ਹਿਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਹੋਰ ਲਗਨ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸਾਲ 1996 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਦ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਮਹਿਕਮੇ ਤੋਂ ਐਗਮਾਰਕ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਲਾਇਨ ਬ੍ਰਾਂਡ ਹਨੀਜ਼ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਪੈਕ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਪੈਕਿੰਗ ਕਰਨ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਦ ਨੂੰ ਵੇਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Honey-Bee-Farming

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਦ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਇਕਾਈ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉੱਚ ਮਿਆਰ ਦੀ ਪੈਕਿੰਗ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਦ ਵੇਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਿਸਾਨ ਮੇਲਿਆਂ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਸਟਾਲ ਲਾ ਕੇ ਸ਼ਹਿਦ ਵੇਚਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਦ ਦਾ ਮੰਡੀਕਰਨ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸਿਵ ਬੀ-ਕੀਪਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਰਜਿ.) ਰਾਹੀਂ ਦੂਸਰੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਪਾਸ 650 ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਬਕਸੇ ਹਨ। ਸਾਲ 2002 ਵਿੱਚ ਸੰਗਰੂਰ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਖੇਤੀ ਮੰਤਰੀ ਚੌਧਰੀ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਉੱਦਮੀ ਕਿਸਾਨ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।

ਮੱਖੀ ਪਾਲਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਕੇਵਲ 14 ਏਕੜ ਹੈ ਪਰ 16 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਠੇਕੇ ’ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕੁਲ 30 ਏਕੜ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।ਪੀ.ਏ.ਯੂ ਦੇ ਸਾਇੰਸਦਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਪਾਣੀ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਖ਼ਰਚੇ ਘਟਾਉਣ ਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਹਾੜ੍ਹੀ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਣਕ, ਆਲੂ, ਦਾਲਾਂ (ਕਾਲੇ ਛੋਲੇ), ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ, ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਅਤੇ ਬਰਸੀਮ (ਹਰਾ ਚਾਰਾ) ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਾਲੇ ਮਾਡਲ ਤੋਂ ਹਾੜੀ ਰੁੱਤ ਦੌਰਾਨ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ 10,37,600 ਰੁਪਏ ਹੋਈ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਪੂਰੇ ਰਕਬੇ (30 ਏਕੜ) ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦੀ ਹੀ ਫਸਲ ਲੈਂਦੇ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 8,98,909 ਰੁਪਏ ਦੀ ਵੱਟਤ ਹੋਣੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਣਕ ਦੀ ਫਸਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਸਲਾਂ ਬੀਜਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1,38,691 ਰੁਪਏ ਵੱਧ ਆਮਦਨ ਹੋਈ।

ਸਾਉਣੀ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਝੋਨਾ, ਬਾਸਮਤੀ, ਚਾਰੇ ਵਾਲੀ ਮੱਕੀ, ਦਾਲਾਂ (ਸੱਠੀ ਮੂੰਗੀ), ਸਾਉਣੀ ਰੁੱਤ ਦੇ ਪਿਆਜ਼ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਟਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਉਣੀ ਰੁੱਤ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਸਲਾਂ ਬੀਜਣ ਨਾਲ 9,50,250 ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਹੋਈ। ਦੋਵੇਂ ਰੁੱਤਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 19,87, 850 ਰੁਪਏ ਦੀ ਆਮਦਨ ਹੋਈ। ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਮੋਟਰ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਾਸਤੇ ਅਮਰੂਦ, ਪਪੀਤਾ, ਕਿੰਨੂ, ਮੁਸੰਮੀ ਅਤੇ ਜਾਮਣ ਦੇ ਫਲਦਾਰ ਪੌਦੇ ਲਗਾਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮ ’ਤੇ 7 ਦੁਧਾਰੂ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਲੋੜਾਂ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਵੇਚ ਕੇ 3000 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੀ ਵਾਧੂ ਆਮਦਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।