ਗਾਂ ਤੇ ਮੱਝ ਦਾ ਦੁੱਧ ਵਧਾਉਣ ਲਈ 100 ਕਿੱਲੋ ਪਸ਼ੂ ਖੁਰਾਕ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ

March 10, 2018

ਜਿਆਦਾਤਰ ਪਸ਼ੂਪਾਲਕ ਆਪਣੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਭਰਪੂਰ ਪੋਸਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ । ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਸਰੀਰਕ ਵਿਕਾਸ ਤਾਂ ਰੁਕਦਾ ਹੀ ਹੈ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ ਵਿੱਚ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਮੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।( ਤੁਸੀਂ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਉੱਨਤ ਖੇਤੀ) ਇਸ ਲਈ ਪਸ਼ੂਪਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ , ਤਾਂ ਕਿ ਪਸ਼ੂ ਤੰਦੁਰੁਸਤ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਘੱਟ ਨਾ ਹੋਵੇ ।

“ਸੰਤੁਲਿਤ ਖਾਣਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖਾਣਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਤਾਂ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੀ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤੰਦੁਰੁਸਤ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ।ਆਮ ਪਸ਼ੂ , ਗੱਭਣ ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰਾ ਦੇਣ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੱਖ – ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਪਸ਼ੂਪਾਲਕ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ।, ਭਾਰਤੀ ਪਸ਼ੂਚਿਕਿਤਸਾ ਅਨੁਸੰਧਾਨ ਸੰਸਥਾਨ ਦੇ ਨਿਊਟਰੀਸ਼ਿਅਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ ਪੁਤਾਨ ਸਿੰਘ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ।

ਕਿ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖਵਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਖਾਣਾ ( ਦਾਣਾ ਅਤੇ ਚਾਰਾ ) ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਜਰੂਰਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਖਾਣ ਯੋਗ ਤੱਤ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ , ਉਸ
ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਖਾਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਜਿਸ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਪੂਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਉਪਲੱਬਧ ਹੋਣ , ਉਸਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖਾਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ।

ਸੰਤੁਲਿਤ ਖਾਣੇ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਦੱਸਦੇ ਹਨ , ”ਜੇਕਰ ਪਸ਼ੂਪਾਲਕ ਦਾਨਾ , ਖੱਲ , ਚੋਕਰ ,ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖਾਣਾ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ ਦਿਓ ਤਾਂ ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸੂਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਨ 20 – 25 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ”

ਕਿੰਨੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਖਵਾਈਏ ਪਸ਼ੁਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਦਾਣੇ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ

ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ

ਗਾਂ ਲਈ 1 . 5 ਕਿੱਲੋ ਅਤੇ ਮੱਝ ਲਈ ਦੋ ਕਿੱਲੋ ਹਰ ਰੋਜ

ਦੁਧਾਰੂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ

  • ਗਾਂ ਦੇ 2 . 5 ਲੀਟਰ ਦੁੱਧ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਕਿੱਲੋ ਦਾਣਾ
  • ਮੱਝ ਦੇ ਦੋ ਲੀਟਰ ਦੁੱਧ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਕਿੱਲੋ ਦਾਣਾ

ਗੱਭਣ ਗਾਂ ਜਾਂ ਮੱਝ ਲਈ

ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਦੀ ਗੱਭਣ ਗਾਂ ਜਾਂ ਮੱਝ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ 1 . 5 ਕਿੱਲੋ ਦਾਣਾ ਹਰ ਰੋਜ ਫਾਲਤੂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।

ਛੋਟੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ

ਇੱਕ ਕਿੱਲੋ ਤੋਂ 2 . 5 ਕਿੱਲੋ ਤੱਕ ਦਾਣਾ ਹਰ ਰੋਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਜਾਂ ਭਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।

ਸੌ ਕਿੱਲੋ ਸੰਤੁਲਿਤ ਦਾਣਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ

  • ਦਾਣਾ ( ਮੱਕੀ , ਜੌਂ , ਕਣਕ , ਬਾਜਰਾ ) ਇਸਦੀ ਮਾਤਰਾ ਲੱਗਭੱਗ 35 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ । ਚਾਹੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਦਾਣੇ ਮਿਲਾ ਕੇ 35 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਇਕੱਲਾ ਕੋਈ ਇੱਕ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਦਾਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ 35 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਿਓ ।
  • ਖੱਲ ( ਸਰੋਂ ਦੀ ਖੱਲ , ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੀ ਖੱਲ , ਵਡੇਵੇਆਂ ਦੀ ਖੱਲ , ਅਲਸੀ ਦੀ ਖੱਲ ) ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਲੱਗਭੱਗ 32 ਕਿੱਲੋ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ । ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਖੱਲ ਨੂੰ ਦਾਣੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਸੱਕਦੇ ਹੋ ।
  • ਚੋਕਰ ( ਕਣਕ ਦੀ ਚੋਕਰ , ਛੋਲਿਆਂ ਦੀ ਚੋਕਰ , ਦਾਲਾਂ ਦੀ ਚੋਕਰ , ਚੋਲਾਂ ਦਾ ਛਿਲਕਾ , ) ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਲੱਗਭੱਗ 35 ਕਿੱਲੋ ।
  • ਖਣਿਜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਲੱਗਭੱਗ 2 ਕਿਲੋ ਨਮਕ ਲੱਗਭੱਗ 1 ਕਿੱਲੋ
  • ਇਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਖਵਾ ਸੱਕਦੇ ਹੋ ।

ਦਾਣੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਮੁਨਾਫ਼ਾ

  • ਗਾਂ – ਮੱਝ ਜਿਆਦਾ ਸਮੇ ਤੱਕ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦਿਆਂ ਹਨ ।
  • ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਸਵਾਦਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ।
  • ਛੇਤੀ ਪਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
  • ਖੱਲ , ਵੜੇਵੇਆਂ ਜਾਂ ਛੋਲਿਆਂ ਤੋਂ ਸਸਤਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ।
  • ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਠੀਕ ਰੱਖਦਾ ਹੈ
  • ਰੋਗ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ।
  • ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਘਿਓ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾਉਦਾ ਹੈ ।