ਇਹਨਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਅੰਦੋਲਨ

ਆਪਣੀ ਉਪਜ ਦਾ ਚੰਗਾ ਮੁੱਲ ਮੰਗਦੇ – ਮੰਗਦੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੱਲ 6 ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਚੱਲੀ ਗਈ । ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਕਿਸਾਨ ਵੀ ਆਪਣੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਚੀਜਾਂ ਦਾ ਲਾਭਕਾਰੀ ਮੁੱਲ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਸੀ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਵੱਧਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਹੇਠਲਾ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ ਤੈਅ ਕਰੇ । ਇਹ ਕਿਸਾਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੁੱਦਾ ਹੈ ।

ਏਨਏਸਏਸਓ ਦੇ 2012 – 13 ਦੇ ਸਰਵੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਮਾਸਿਕ ਆਮਦਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 18059 ਰੁਪਏ , ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ 14434 , ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ 3588 ਰੁਪਏ ਹੈ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੇਕਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਆਮਦਨੀ 6426 ਰੁਪਏ ਹੈ । ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ । ਇਕ ਦਿਹਾੜੀ ਵਾਲਾ ਵੀ ਇਸਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ।

ਹੇਠਲਾ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ ਤੋਂ ਮਤਲੱਬ ਉਸ ਰੇਟ ਤੋਂ ਹੈ , ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਕਿਸੇ ਫ਼ਸਲ ( ਕਣਕ – ਝੋਨਾ ਆਦਿ ) ਦੇ ਬਦਲੇ ਕਿਸੇ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ । ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਣਕ , ਝੋਨਾ ਗੰਨਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਚੀਜਾਂ ਦਾ ਏਮਏਸਪੀ ਤੈਅ ਵੀ ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਲਾਗਤ ਦੇ ਬਦਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੈ , ਜਿਸਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਵਲੋਂ ਕਿਸਾਨ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ । ਇਸ ਮੁੱਲ ਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਤਾਂ ਛੱਡਿਏ ਆਪਣੀ ਫਸਲ ਦਾ ਲਾਗਤ ਤੱਕ ਕੱਢਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ।

ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਦੇਵੇਂਦਰ ਸ਼ਰਮਾ ਪਿਛਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਵਲੋਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕਾਂ ਕੱਢਣ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ , ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਦੀ ਮੂਲ ਸਮੱਸਿਆ ਦੱਸਣ ਉੱਤੇ ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹੈ , 1970 ਵਿੱਚ ਕਣਕ 76 ਰੁਪਏ ਕੁਵਿੰਟਲ ਸੀ ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 1450 ਰੁਪਏ ਕੁਵਿੰਟਲ ਹੈ ,ਯਾਨੀ ਸਿਰਫ 19 ਗੁਣਾ ਵਾਧਾ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦਾ ਮੂਲ ਤਨਖਾਹ ਅਤੇ ਡੀਏ 120 ਗੁਣਾ ਵਧਿਆ , ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰੈਂਕ ਵਿੱਚ 150 – 170 ਗੁਣਾ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸੇਕਟਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਧਾ 300 – 1000 ਗੁਣਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ । ਜੇਕਰ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਇਸ ਨਾਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਕਣਕ ਦਾ ਮੁੱਲ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 7600 ਰੁਪਏ ਕਵਿੰਟਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।

ਆਰਥਕ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਕਮਜੋਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ।

ਦੇਵੇਂਦਰ ਸ਼ਰਮਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਅੱਸੀ ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਇੱਕ ਰੁਪਏ ਕਿੱਲੋ , ਦੁੱਧ ਇੱਕ ਰੁਪਏ ਲਿਟਰ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਘੀ ਕਰੀਬ 5 ਰੁਪਏ ਲਿਟਰ ਸੀ । ਉਸ ਵਕਤ ਚਪੜਾਸੀ ਦੀ ਤਨਖਵਾਹ 80 ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਦੇ ਮਾਸਟਰ ਦਾ ਮੂਲ ਤਨਖਾਹ 195 ਰੁਪਏ ਸੀ । ਹੁਣ 2017 ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ । ਅੱਜ ਸਰਕਾਰੀ ਚਪੜਾਸੀ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 20 ਹਜਾਰ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਮਾਸਟਰ ਨੂੰ ਹੇਠਲਾ 30 ਵਲੋਂ 40 ਹਜਾਰ ਰੁਪਏ ਮਿਲਦੇ ਹਨ , ਜਦੋਂ ਕਿ ਉੱਤੇ ਦੇ ਗਰੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਤਨਖਾਹ ਹੋਰ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਵਧੀਆਂ ਹਨ । ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕੀ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੰਡੋਮ ਭੱਤਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।

ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਕ ਕਿੱਲੋ ਕਣਕ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁੱਲ 16 ਰੁਪਏ 25 ਪੈਸੇ ਹੀ ਹੈ । 37 ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰ ਦੀ ਸੈਲਰੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਵਲੋਂ 150 ਗੁਣਾ ਵਾਧਾ ਹੋਈਆ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਣਕ ਦੀ ਕੀਮਤ 16 ਗੁਣਾ ਹੀ ਵਧੀ । ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਦੌਰਾਨ 1 ਰੁਪਏ ਵਾਲਾ ਡੀਜਲ 58 ਰੁਪਏ ਲੀਟऱ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ । ਅਤੇ 2 – 3 ਰੁਪਏ ਵਾਲੀ ਮਜਦੂਰੀ 200 ਰੁਪਏ ਨਿੱਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ । ਯਾਨੀ ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਖਰਚ ਤਾਂ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ ਪਰ ਬਾਕੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਉਪਜ ਦੀ ਠੀਕ ਕੀਮਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ।

ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਆਮਦਨ ਦੁਗਣੀ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 16 % ਫੀਸਦੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਕੇ ਆਲੂ ਪਿਆਜ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਸਬਜੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਲ 70% ਤੱਕ ਘੱਟ ਗਏ ।ਇਸ ਤਾਂ ਆਮਦਨ ਕਿਵੇਂ ਦੁਗਣੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਓਂਕਿ ਹੁਣ ਕਿਸਾਨਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਲੈਣ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ ।